Khi anh Giáp hoạt động bị bắt rồi bị tống giam vào khám xét Thừa Phủ, đi ngang qua trại giam nữ, anh Giáp giật thột: Quang Thái! Khi đó, trong tù, Quang Thái làm bài thơ, được lưu truyền khắp nhà tù: Mười sáu xuân qua sống ở đời tình nhân nghĩ đến lệ đầy vơi Trông phường đế quốc lòng chán chường Thấy bạn lao động dạ rối bời Quyết chí hy sinh thây kệ chết Đem lòng phấn đấu mặc đầu rơi Ngọn cờ vô sản bao giờ phất hoàng tuyền hồn ta mỉm miệng cười
Xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc: Gặp gỡ Cô tìm anh để xuất trình giấy giới thiệu sinh hoạt Đảng.
Anh Giáp biết là Quang Thái đã tham dự sinh hoạt Hội học sinh đỏ. Một phần thú vị của cuốn sách này là những ký ức đặc biệt về "Tuổi 20 của Đại tướng", trong đó có chuyện kể về cuộc gặp gỡ định mệnh với bà Nguyễn Thị Quang Thái. Trong nhà treo la liệt các bức trướng phúng viếng cụ Phan Chu Trinh.
Những cuộc bãi công của công nhân Bến Thủy, Trường Thi, những cuộc biểu tình của dân cày Nghệ Tĩnh, phong trào Xô viết dội vào trường.
Tâm khảm của Thái dồn vào việc học và hoạt động bí hiểm. Năm học 1930-1931 không lặng yên. Nhiệm vụ của đoàn thể giao cho Thái là phát triển tổ “nữ sinh đỏ”.
Chia tay, anh Giáp nhớ mãi hai con mắt ấy. Xem thư giới thiệu, anh nhận ra: Đây là Quang Thái, em chị Minh Khai. Hôm đi từ Hà Nội về, anh gặp hai cô nữ sinh trên chuyến xe lửa Vinh-Huế. Năm 2004, Trung tướng Nguyễn Hồng Cư - với sự cộng tác đặc biệt của bà Đặng Bích Hà - đã cho ra mắt tập sách "Đại tướng Võ Nguyễn Giáp thời trẻ" được đông đảo bạn đọc mến mộ.
Thái có đến gặp anh Giáp vài lần ở nơi ở mới của anh tại Đông Ba, nhưng về phía Thái chưa nảy nở tình yêu đáp lại. “Đúng là con người ấy, người con gái gặp trên chuyến tàu” - anh thầm nghĩ. Cô tìm bắt giao thông với tổ chức để nhận công tác với đoàn thể. Từ cửa Đông Ba đi vào, rẽ trái, ngôi nhà nép sát thành Huế. Anh Giáp giới thiệu Quang Thái với anh Lê Viết Lượng.
Quang Thái học giỏi, bài xoành xoạch có điểm chín điểm mười về hết thảy các môn học nhưng Quang Thái rất giản dị, kín đáo. Cô đi ngay vào nhà. Đó là người phụ nữ Võ Nguyên Giáp gặp lần trước hết trong chuyến tàu Vinh-Huế, gặp lại trong tù khi hoạt động cách mạng, rồi gặp lại Vinh và sau đó trở nên bồ, người vợ đầu của ông - một người phụ nữ đặc biệt, ảnh hưởng đến quá trình hoạt động cách mạng của Võ Nguyên Giáp, cho đến khi bà tắt nghỉ vì bị giặc bắt cầm tù.
Học trò chuyền tay nhau những tờ truyền đơn in thạch, giấu kín đem vào hiên đọc. Lúc ấy, anh Giáp ở trong một ngôi nhà khuất nẻo trong thành nội Huế. Tình ái của họ nảy nở từ những lý tưởng chung về cách mệnh. Nhiều cơ sở vỡ lẽ. Anh vui vẻ chuyện trò với hai cô. Lần đầu tiên anh Giáp nghe nói đến Quang Thái. Anh Giáp nhớ lại hôm ở cơ quan Liên tỉnh ủy Nghệ - Tĩnh, cán bộ cáng đáng cơ quan nói: “Chị Minh Khai có cô em đẹp người, đẹp nết, học giỏi, hoạt động cách mệnh hăng hái không kém gì chị”.
Cô có dáng mảnh dẻ, hai con mắt to rất sáng. Thực dân Pháp đàn áp. Ảnh: Đoàn Hoài Trung. Hôm nay gặp lại, anh Giáp gần như bàng hoàng. Họ phấn chấn góp tiền ủng hộ Nghệ Tĩnh đỏ. Anh Giáp thầm nghĩ. Đại tướng chuyện trò với đồng bào Điện Biên năm 2004.
Nhưng lúc đó, anh không chú ý. Người thiếu nữ ấy có điều gì thu hút tâm hồn anh: dáng vẻ dịu hiền, điềm đạm nhưng không kém phần kiên định, khuôn mặt trái xoan, đặc biệt là hai con mắt rất sáng dạ.
LTS: Không chỉ là người lính, Trung tướng Nguyễn Hồng Cư, nguyên Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội dân chúng Việt Nam, còn gần gũi với Đại tướng Võ Nguyên Giáp bởi duyên phận "anh em đồng hao" (phu nhân Đặng Bích Hà của Đại tướng Võ Nguyên Giáp và phu nhân của Trung tướng Nguyễn Hồng Cư là hai chị em ruột).
Anh hỏi chuyện: - Tình hình dạo này thế nào? Quang Thái đáp: - Ngoài ấy cũng bị khủng bố.
“Đôi mắt này mình đã gặp ở đâu nhỉ?”. Những người hăng hái chuyển sang Cộng sản. Người mà Thái sớm hôm thương nhớ là chị Minh Khai, lúc này đã từ biệt gia đình xuất phát cứu nước. Trong những ký ức riêng rẽ về tuổi trẻ, đặc biệt những ký ức về cuộc sống riêng, Đại tướng đã chọn người anh em đồng hao của mình nhờ phác bút hồi ký.
Một cô học trò xinh xắn, giọng nói nhẹ nhõm, âm ấm. Quang Thái vào học lớp Đệ nhất niên trường nữ học Đồng Khánh niên khóa 1929-1930. Quang Thái bị bắt cùng với chị Nga, chị Lài, chị Lý. Bài thơ khiến anh Giáp càng mến phục Quang Thái.
Xe hòm đen xông vào trường bắt nhiều học sinh chở lên xe đóng kín đưa đi. Hôm ấy, anh Giáp mặc âu phục may theo lối ký giả. Anh mong có dịp gặp lại. Anh quen cô Cầm, em chị Hoàng Thị Hải Đường, và qua cô Cầm biết người cùng đi với Cầm là Quang Thái. Nguyễn Hồng Cư. Gặp Quang Thái lần đầu, anh Giáp có ngay mối thiện cảm đặc biệt.
Quang Thái vào Huế để đi học.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét